milli edebiyat dönemi dergileri 


  1. Milli Edebiyat Akımının Gelişmesini Sağlayan Dergi ve Gazeteler
    1. Çocuk Bahçesi:

    Edebiyat-ı Cedide'nin yayın organı olan Servet-i Fünun dergisi kapatılınca, istanbul'daki baskıdan bunalan gençlik, Selanik'te "Çocuk Bahçesi" dergisini çıkarır (1905). Dergide Mehmet Emin Yurdakul'un arı dille ve hece ölçüsüyle yazılmış şiirleri görülür. Aynı dergide Tevfik Fikret ve Rıza Tevfik'in yazılarına da yer verilir.

    2. Genç Kalemler:
    "Çocuk Bahçesi" kapanınca, bu derginin yerini "Genç Kalemler" alır (1911). ilk sayısında "Yeni Lisan" başlıklı imzasız bir yazı yayımlanır. Ömer Seyfettin tarafından kaleme alındığı anlaşılan bu yazıda milli bir dil ve edebiyattan söz edilmektedir. Ziya Gökalp, Ali Canip, Hamdullah Suphi, Faik Ali, Celal Sahir... derginin diğer yazarlarıdır. Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp,Ali Canip Yöntem dilimizin sadeleşmesi için bu dergide şu düşünceleri ileri sürdüler:
    1-Bir dil,bir dilden sözcük olabilir ama, kural olamaz konuşma diliyle yazı dili ikiliğinin önüne geçmek gerekir.
    2-Arap herfleri Türkçe'yi yazmaya elverişli değildir. Ddelerimiz Arapça uygarlığı karşısında kendilerini küçük görerek aşağılık duygusuna kapılmışlar. Arabın dilini ve kurallarını almakta bir sakınca bulmamışlardır.
    3-Arapça, Farsça tamlama ve çoğul kuralları hiç kullanılmamalı.Şayet, amma,lakin konuşma diline geçmiş Arapça, Farsça kelimeler kullanılabilir.
    4-Konuşma dili, bütün türkler tarafından anlaşılan istanbul Türkçesi olmalıdır.
    5-Güneş varken şems,ay varken kamer denmemeli. Arapça,Farsça kelimeler halkın söylediği gibi yazılmalı;Kalabalık, harca,menekşe, kavga gibi...
    6-Yazı diline yalnız milli dil bilgisi hakim olmalı.,

    3. Türk Derneği:
    Yusuf Akçura, Necip Asım, Rıza Tevfik gibi yazar ve düşünürlerce kurulan Türk Derneği, (1909) aynı adla bir de dergi çıkarır. Kültürel çalışmalara öncelik verileceğini ilan eden bu derginin yazarları arasında Mehmet Emin, Hüseyin Cahit. Ahmet Ağanoğlu, Fuat Köprülü de vardır.

    4. Türk Yurdu:
    Bu dergi, Yusuf Akçura, Ahmet Hikmet (Müftüoğlu) ve Ahmet Ağaoğlu'nun kurduğu Türk Yurdu derneğinin yayın organıdır. 1911'de çıkarılan dergi, Türkçülük düşüncesini savunur; I. Dünya Savaşına kadar yayımını sürdürür.

    5. Halka Doğru ve Türk Sözü :
    Halka Doğru (1913) ve Türk Sözü (1914) dergileri Türk Yurdu dergisine dayalı olarak haftalık çıkar. Dergileri Celal Sahir (Erozon) yürütür. Türk Sözü dergisinin başyazarlığını Ömer Seyfettin yapar. Geniş bir yazar kadrosu olan bu dergiler, I. Dünya Savaşının sürdüğü yıllarda kapanır.

    6. Yeni Mecmua:
    12 temmuz 1917 - 26 ekim 1918** yılları arasında 66 sayısı çıkan ilme, sanata ve ahlaka dair haftalık mecmua.. her ne kadar ziya gökalp ve talebesi yahya kemal önderliğinde, bağımsız ve yazarların beşer liralık iştirakiyle kurulmak istense de maddi imkansızlıklar nedeniyle ancak ittihat ve terakkinin desteğiyle ve zamanın şartlarına göre kağıt ve baskı kalitesi açısından oldukça ayrıcalıklı olarak yayımlanmıştır.. bu desteğe rağmen parti muhalifi yazarları bünyesinde barındırmış ve çoğu zaman bağımsızlığını müdafaa edebilmiştir.. muhalif olup olmamalarına bakılmaksızın, türkçeyi kullanıştaki maharet ve ustalık ile toplumu geliştirme kaygısıyla pek çok isme kucak açılmıştır..
    "yeni mecmua, gökalp sosyolojisinden kaynaklanan tesanütçülük, halkçılık ve türkçülük akımlarını çzellikle kültürel üstyapıyla ilgili alanlarda geliştirme ve yaygınlaştırmayı amaçlar. dergide sosyoloji, ahlak, ekonomi, pedagoji, felsefe, edebiyat tarihi gibi alanlarda yazılar yazan halim sabit, necmettin sadak, mehmet emin erişirgil, tekin alp, ahmet emin yalman, mehmet zekeriya sertel, mehmet fuat köprülü gibi isimler gökalp kavramlarını değişik açılardan ele almaya ve geliştirmeye çalışırlar."
    ayrıca refik halit karay, memleket hikayelerine dönüşecek hikayelerini ve zaman zaman necmettin sadak ve ziya gökalp'le paylaştığı hafta musahabesini; ömer seyfettin pek çok hikayesini ve halide edip adıvar, mevud hüküm romanını bu dergide yayınlamıştır.. aynı şekilde muhalif kimliğine rağmen yakup kadri karaosmanoğluna yazarlığın ötesinde hastalığı sebebiyle, hükümet kanalıyla yurtdışında tedavi imkanı da tanınmıştır..

    7. Dergâh:
    1921'de Mustafa Nihat (Özön) tarafından çıkarılan dergide Yahya Kemal, Ahmet Haşim, Yakup Kadri, Falih Rıfkı'nın yazıları yayımlanır. Yahya Kemal'in başyazar olduğu bu dergide Kurtuluş Savaşı'nın savunması yapılarak Anadolu insanının sorunlarına ışık tutulur. Ahmet Kutsi (Tecer), Nurullah Ataç, Ahmet Hamdi (Tanpınar), Abdülhak Şinasi (Hisar) dergide yazan gençlerdir. Bunlar ilerideki yıllarda ün kazanacaklardır. Dergahçılar;Yahya Kemal Beyatlı'nın manevi yönetimi altındadırlar. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın söylediği gibi:"Dergah aralarında büyük birlikleri olan yazarların dergisi değildi".En fazla beraber yaşayan üç büyük rüknü arasında bile Milli Mücadele'nin ve balkan Savaşı'nın da ardı arkası kesilmeyen felaketler getirdiği siyasi görüş yakınlıklarından zevk üstünlüğünden bir evvelkine karşı tabii aksülamelden, nihayet dil meselesindeki anlaşmadan başka bir bağ yok gibiydi. Yahya Kemal, Haşim ve Yakup o zaman çok dosttu. Bununla beraber üçünün de düşünceleri birbirinden çok ayrı alemlerde gelişmiştir."

    8. içtihat:
    Abdullah cevdet tarafından 1904 eylülünde cenevre'de yayımlanmaya başlanmış dergidir.. 1908 ikinci meşrutiyetten sonra istanbul'da çıkarılmaya başlanmış, 1913'te zamanın hükümetince kapatılması üzerine ''cehid'' ve 1914'te ''işhat'' adıyla çıkarılmaya başlanmıştır..
    ''içtihat'' istanbul'da aylık, on beş günlük, haftalık olarak çeşitli yayım zamanları geçirdiği gibi bir ara çok parlak bir dergi halini almış, serbest fikirler yayıcılığını da son sayısına kadar korumuş ve bu süreler içinde 358 sayısı yayımlanmıştır..
    (contrabass ?, 29.04.2010 20:14)

© 2014 - kültür sözlük

kültür sözlük bir interaktif sözlük çalışmasıdır. kültür sözlük sözlük spot tematik sözlük servisi ile üretilmiştir. sözlükler yöneticilerinin sorumluluğundadır. bir interaktif sözlük çalışmasıdır. kültür sözlük sözlük spot tematik sözlük servisi ile üretilmiştir. sözlükler yöneticilerinin sorumluluğundadır, www.sozlukspot.com sözlüklerin içeriklerinden sorumlu tutulamaz.